నవపక్షం, హైదరాబాద్, సెప్టెంబర్ 09;
“కాస్త డబ్బు అవసరం ఉంది.. సాయం చేస్తావా?” ఈ మాట మన జీవితంలో ఎప్పుడో ఒకప్పుడు మన చెవిన పడే ఉంటుంది. అడిగేవాడు స్నేహితుడైనా కావచ్చు, బంధువైనా కావచ్చు, మనకు ఎంతో దగ్గరైన వ్యక్తైనా కావచ్చు. ఆ మాట వినగానే ముందుగా గుర్తొచ్చేది అతని అవసరం.. ఆ తర్వాతే మన పరిస్థితి. “మనవాడే కదా.. అవసరంలో ఉన్నప్పుడు ఆదుకోకపోతే ఇంకెందుకు ఈ బంధం?” అనే ఆలోచనతో మన దగ్గర ఉన్నదాంట్లో కొంత తీసి ఇస్తాం. నిజానికి ఆ సమయంలో మనం కేవలం డబ్బు ఇవ్వడం కాదు.. మనిషిపై ఉన్న నమ్మకాన్ని కూడా ఇస్తాం. అందుకే అప్పు అనేది కేవలం డబ్బుకు సంబంధించిన విషయం కాదు.. రెండు మనసుల మధ్య ఉన్న నమ్మకానికి సంబంధించిన విషయం కూడా.
అప్పు తీసుకునే సమయంలో మాటలు చాలా సులభంగా ఉంటాయి. “త్వరలోనే ఇచ్చేస్తాను”, “కొంచెం సమయం ఇవ్వు”, “నీ డబ్బుకు ఎలాంటి ఇబ్బంది ఉండదు” అని చెబుతారు. ఇచ్చేవాడు కూడా నమ్ముతాడు. ఎందుకంటే డబ్బు కంటే బంధం పెద్దదిగా కనిపిస్తుంది. కానీ కాలం గడిచే కొద్దీ పరిస్థితి మారుతుంది. ఇచ్చిన డబ్బు తిరిగి రావాల్సిన సమయం వస్తుంది. మొదట అడగడానికి మనసు ఒప్పుకోదు. “ఇంకొంచెం సమయం ఇస్తే బాగుంటుంది” అనుకుంటాం. తర్వాత మనకే అవసరం వస్తుంది. అప్పుడు తప్పక అడగాల్సి వస్తుంది. ఫోన్ చేస్తాం. ఎదుటి వ్యక్తి సమాధానం చెబుతాడు. మళ్లీ ఒక తేదీ వస్తుంది. ఆ తేదీ కూడా దాటిపోతుంది. మళ్లీ అడగాల్సి వస్తుంది.
అక్కడి నుంచే ఒకప్పుడు ఎంతో సహజంగా ఉన్న బంధంలో చిన్న గీత పడుతుంది. నిన్నటి వరకు ఏ సంకోచం లేకుండా మాట్లాడిన వ్యక్తితో ఇప్పుడు మాట మొదలుపెట్టే ముందు ఆలోచన వస్తుంది. “డబ్బు విషయం అడుగుతాడేమో” అనే భావన ఒకవైపు.. “డబ్బు అడిగితే ఏమనుకుంటారో?” అనే సంకోచం మరోవైపు. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు తప్పుపట్టకపోయినా.. ఇద్దరి మధ్య ఒక దూరం మాత్రం పెరుగుతుంది. ఒకప్పుడు గంటల తరబడి మాట్లాడిన స్నేహితులు, ఇప్పుడు నిమిషం కూడా మాట్లాడకుండా వెళ్లిపోయే పరిస్థితి రావచ్చు. ఎన్నో సంవత్సరాల అనుబంధం ఒక ఆర్థిక లావాదేవీ ముందు బలహీనపడుతుంది.
ఇక్కడ బాధ కలిగించేది డబ్బు తిరిగి రాకపోవడమే కాదు. మనం నమ్మిన మనిషి మారిపోయాడనే భావన. “అవసరంలో ఉన్నప్పుడు మన దగ్గరకు వచ్చాడు.. ఇప్పుడు మన అవసరం వచ్చినప్పుడు ఎందుకు కనిపించడం లేదు?” అనే ప్రశ్న మనసును వేధిస్తుంది. మరోవైపు అప్పు తీసుకున్న వ్యక్తికీ తనదైన పరిస్థితి ఉంటుంది. నిజంగా ఇవ్వలేని పరిస్థితి ఉండవచ్చు. కానీ చెప్పడానికి సంకోచిస్తాడు. ఫోన్ ఎత్తడానికి ఇబ్బంది పడతాడు. మాట తప్పించుకుంటాడు. అలా నిజం చెప్పకుండా దూరం పెంచుకుంటాడు. చివరకు సమస్య డబ్బుతో మొదలై.. బంధంతో ముగుస్తుంది.
అయితే అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడం తప్పు కాదు. మనిషికి మనిషి అండగా నిలబడటం మనిషితనం. కానీ సహాయం చేయడం అంటే మన ఆర్థిక స్థితిని ప్రమాదంలో పెట్టడం కాదు. మనకు తిరిగి రాకపోయినా భరించగలిగే మొత్తమా కాదా అని ముందే ఆలోచించాలి. ఎందుకంటే అప్పు ఇచ్చిన తర్వాత ప్రతి రూపాయి మీద ఆశ పెట్టుకుని ఎదురు చూడాల్సిన పరిస్థితి వస్తే.. ఆ డబ్బుతో పాటు మనశ్శాంతి కూడా పోతుంది. ముఖ్యంగా స్నేహం లేదా బంధుత్వం ఉందనే కారణంతో పెద్ద మొత్తాలను ఆలోచించకుండా అప్పుగా ఇవ్వడం భవిష్యత్తులో సమస్యలకు దారి తీసే అవకాశం ఉంటుంది.
అదే సమయంలో అప్పు తీసుకునేవారికి కూడా ఒక బాధ్యత ఉంటుంది. ఎవరో మనపై నమ్మకంతో డబ్బు ఇచ్చినప్పుడు ఆ నమ్మకాన్ని గౌరవించాలి. పరిస్థితులు అనుకూలించకపోతే దాచిపెట్టడం కంటే నిజాయితీగా చెప్పడం మంచిది. “ఇప్పుడు ఇవ్వలేను.. మరికొంత సమయం కావాలి” అని చెప్పడం కష్టం కావచ్చు కానీ అది బంధాన్ని కాపాడుతుంది. డబ్బు ఇవ్వలేకపోవడం ఒక సమస్య కావచ్చు.. కానీ నిజం చెప్పకుండా తప్పించుకోవడం ఆ సమస్యను మరింత పెద్దదిగా చేస్తుంది.
జీవితంలో డబ్బు అవసరం అందరికీ ఉంటుంది. ఈ రోజు మనం ఇచ్చేవాళ్లం కావచ్చు.. రేపు మనమే అడిగేవాళ్లం కావచ్చు. పరిస్థితులు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు. అందుకే ఎవరికైనా సహాయం చేసే ముందు వారి పరిస్థితిని మాత్రమే కాదు.. మన పరిస్థితిని కూడా ఆలోచించాలి. అదే సమయంలో మన దగ్గరకు సహాయం కోసం వచ్చిన మనిషిని కూడా కేవలం డబ్బు కోణంలో చూడకూడదు. డబ్బు ఇవ్వలేని పరిస్థితి ఉంటే నిజాయితీగా చెప్పొచ్చు. కానీ ఆ కారణంగా మనిషిని చిన్నచూపు చూడాల్సిన అవసరం లేదు.
ఎందుకంటే చివరికి మనిషి జీవితంలో సంపాదించేది డబ్బు మాత్రమే కాదు.. మనుషులను కూడా. డబ్బు పోయినప్పుడు మళ్లీ సంపాదించుకోవచ్చు. ఆస్తి పోయినా మళ్లీ నిర్మించుకోవచ్చు. కానీ మనపై నమ్మకం పెట్టుకున్న ఒక మనిషిని కోల్పోతే.. అతనితో ఉన్న పాత అనుబంధాన్ని మళ్లీ అదే స్థాయిలో తీసుకురావడం ప్రతిసారీ సాధ్యం కాదు. అందుకే అప్పు ఇచ్చే ముందు ఒకసారి కాదు.. ఒకటికి వందసార్లు ఆలోచించాలి. “ఈ డబ్బు తిరిగి రాకపోతే నేను భరించగలనా?” అని మాత్రమే కాదు.. “ఈ డబ్బు కారణంగా ఈ మనిషిని నేను కోల్పోతే ఆ బాధను భరించగలనా?” అని కూడా మనసును ప్రశ్నించుకోవాలి.
ఎందుకంటే డబ్బుకు విలువ ఉంటుంది.. కానీ కొన్ని బంధాలకు విలువ కట్టలేం. డబ్బు తిరిగి వస్తుందో రాదో కాలమే చెబుతుంది. కానీ ఒకసారి దూరమైన మనిషి తిరిగి మన జీవితంలోకి వస్తాడా లేదా అన్నది మాత్రం మన చేతుల్లో ఉండకపోవచ్చు.
